آرا و افکار و آثار کندی

کندی نخستین فیلسوب عرب است که در مسائل فلسفی و علمی به تفکر و تعمق پرداخته و به زبان عربی، مطالب فلسفی نوشته است.


کار مهم کندی این بود که مکاتب و نحله های فلسفی را که اعراب پیش از این نمی شناختند، به آنان شناساند و مسائلی را که هنوز بدان دست نیافته بودند، برایشان توجیه و تحلیل کرد.
البته مسائل فلسفیی را که کندی مورد بحث قرار داده است، همان چیزی است که حکمای پیشین نیز مورد بحث قرار داده اند؛ اما او استقلال فکری خود را نیز از دست نداده و آرایی را اختیار کرده که آن ها را موافق تمایلات فلسفی خاص خود و معتقدات دینی اش تشخیص داده است.(هرچند دیگران با نظرات وی کمتر موافق بوده اند.)

با تمام این احوال، کندی را نمی توان صاحب یک مکتب مشخص فلسفی دانست. اگر ابونصر فارابی را موسس حقیقی مکتب فلسفه اسلامی بدانیم، کندی را فقط باید پیشوای این فلسفه به شمار آوریم.

کندی یکی از چهره های اسلامی است که به واسطه ترجمه بعضی از آثارش به زبان لاتین، او را در مغرب زمین به خوبی می شناختند و در قرون وسطی و نیز دوره رنسانس شهرت خاصی داشت.

از جمله نظریات و آرای برجسته او می توان به عناوین زیر اشاره نمود:

·         نظریه کندی در مورد فلسفه

·         تعریف و ضرورت آن از نظر کندی

·         برهان کندی در باب حدوث عالم

·         نظریه کندی در باب نفس انسانی

 

فلسفه چیست؟

فلسفه چيست؟

به نام آن كه جان را فكرت آموخت

چراغ دل به نور جان برافروخت

ز فضلش هر دو عالم گشت روشن

ز فيضش خاك آدم گشت گلشن

 

فلسفه حوزه‌اي از دانش بشري است كه به پرسش و پاسخ درباره مسائل بسيار كلي و جايگاه انسان در آن مي‌پردازد؛ مثلاً اين كه آيا جهان و تركيب و فرآيندهاي آن به طور كامل مادي است؟ آيا به وجود آمدن يا به وجود آوردن جهان داراي هدف است؟ آيا ما مي‌توانيم پاسخ قطعي بعضي چيزها را بيابيم؟ آيا ما آزاد هستيم؟ آيا ارزشهاي مطلقي وجود دارند؟ تفاوت اصلي فلسفه يا علم در اين است كه پاسخهاي فلسفي را نمي‌توان با تجربه يا آزمايش تاييد كرد.

ادامه نوشته

کاربرد شعر در تدریس فلسفه

شعر به سخن آدمي زيبايي مي‌دهد. هر سخني كه آميخته به شعر باشد در اقناع شنونده مؤثرتر و مفيدتر است. شعر در تدريس فلسفه كه عمدتاً از بحث‌هاي خشك استدلالي برخوردار است مي‌تواند تا حدود زيادي خستگي و يكنواختي را به شادابي تبديل كند و دانش‌آموز را براي شنيدن و پذيرش  بحث‌هاي فلسفي آماده‌تر كند. در اين مقاله سعي شده تا متناسب با موضوعات فصل چهارم و فصل ششم كتاب درسي فلسفه اسلامي دوره‌ي پيش‌دانشگاهي، شعرهايي از شاعران نامدار ارائه شود اما يادآوري دو نكته ضروري است:
ادامه نوشته

لغات مشکل منطق

به نام خداوند جان ‌آفرين               حكيم سخن در زبان آفرين
مقدمه:
هر كدام از درس‌هاي كتاب منطق سوم ادبيات و علوم انساني داراي كلمات غامض و پيچيده و كلمات مبهم و مشكلي است، و همين امر موجب شده است كه شدت علاقه دانش‌آموزان به اين درس پر ارزش به طرز چشم‌گيري كاسته شده، و از طرفي موجب افت تحصيلي در اين درس پربها را فراهم مي‌آورد. و از طرف ديگر همكاران عزيز و محترم فلسفه و منطق اشراف كامل دارند كه منطق كليد فهم و درك، مطالب فلسفه است. از اين رو تصميم گرفتم كه تا جايي كه امكان دارد و در حد فكر و تجربه‌ام در اين چند سال تدريس اين كتاب مي‌باشد، اين كلمات را به معاني ساده‌تري در حد فهم دانش‌آموزان اين پايه تبديل نمايم، يادآوري اين نكته ضروري است كه اين كار خالي از عيب و نقص نيست، و نظر همكاران و تجربه آنان در اين مورد مفيد و متين است. در انتها آرزوي سلامت و موفقيت كليه همكاران گروه فلسفه و منطق را خواستارم.

درس اول:
1- تشتت آراء: اختلاف نظرها 2- قيل و قال: بحث و جدل 3- تبويب: منظم ساختن 4- شامخ: والا، مقام بزرگ 5- مصون: محفوظ ماندن، درامان ماندن 6- محتمل: ممكن

درس دوم:

ادامه نوشته

عالم مثال و تجرد

مقدمه

يكي از مباحث مهم فلسفه ملاصدرا اثبات عالم مثال و تجرد خيال است .در ميان حكماي اسلامي ، حكماي مشاء ، بويژه شيخ الرئيس وجود اين عالم را منكرند . شيخ اشراق ضمن اذغان بوجود آن ، با طرح ادلّه‌اي كوشيده است وجود آن را اثبات كند، اما به اين علت كه خيال را منفصل مي‌داند ، اهل تصوف و عرفان بويژه محي الدين عربي در آثار خود علاوه بر قبول عالم  مثال ويژگي هاي آن را ذكر كرده اما از ابراز استدلال و برهان در اين زمينه خود داري  كرده اند.

حكيم ، صدر المتألهين شيرازي در قبول وجود عالم  مثال هم صداي عرفا و شيخ اشراق است و در كتاب اسفار ، براهين متعددي هم براي اثبات مثال متصل  و هم مثال منفصل اقامه فرموده است . او با اثبات تجرد بعد خيال موفق شده است معاد جسماني و حشر همه عوالم  وجوديه  و لزوم بازگشت جميع موجودات به مبدأ اعلي را اثبات كند ؛ او معتقد است دار آخرت ، منحصر به عالم روح نيست ،بلكه مرتبه اي از عالم آخرت  را عالم اجساد و اجسام  و سماوات و نفوس ارواح  جسماني تشكيل مي‌دهد . بدين  منظور ملاصدرا قوة خيال متصل و تجرد آن را مطرح  و اثبات كرده و از اين طريق توانسته است كيفيت عذاب قبر و سكرات موت را تبيين و عوالم برزخي در قوس صعود و نزول را اثبات كند . با اصل حركت جوهري  و تجرد خيال كه از ابتكارات بارز اين فيلسوف است ، بسياري از اشكالات موجود در باب  معاد جسماني مرتفع شده است.

ادامه نوشته

حرکت جوهری

مقدمه :

حركت جوهري از مهمترين مباحث فلسفي در تاريخ فرهنگ وفلسفه اسلامي است كه به نام صدرالمتالهين شيرازي(ملاصدرا) مشهور شده است .

ملاصدرا در پرتور اين نظريه ، تفسير فلسفي نويني از حركت ارائه مي دهد كه اساساً باتبيين فلسفي ارسطو وابن سينا متفاوت است . دفاع ايشان از حركت در جوهر واثبات ناآرامي وبي ثباتي نهادي در بنيان همه كائنات مادي آن چنان عميق وقابل توجه است كه هنوز هم جاي پژوهش وژرف انديشي درآن وجود دارد. اين اصل ، بنياد جهان بيني ملاصدرا را تشكيل مي دهد.در پرتو اين اصل است كه وي تبيين فلسفي  نويني از مسائل دقيق طبيعي ومابعدالطبيعي از جمله حدوث زماني عالم ، رابطه ميان ثابت ومتغير ، خلق عالم ، آفرينش مستمر، ارتباط نفس وبدن ، معاد جسماني ومسائل مربوط به معاد را ارائه مي دهد.

اين اصل را بايد بعنوان يك نظريه جامع و وحدت بخش كه از مبدا ومعاد حكايت مي كند به منزله يكي از ويژگي هاي اساسي وممتاز نظريه پردازي ملاصدرا را بشمار آورد.

ادامه نوشته